Bij Aveleijn krijgt professionele zeggenschap geen plek op papier, maar in het dagelijks werk van 2200 collega’s. In dit blog lees je hoe leidinggevende Alice Isarin met het TOPZ‑team stap voor stap een cultuur bouwt waarin elke professional ervaart: mijn stem doet ertoe.
Zorg in Dialoog interviewt met regelmaat mensen die opvallen in de zorg door hun inzet (en impact) voor (mede)zeggenschap. Dit zijn soms organisaties die al met onze oplossing werken en andere keren niet. Zorg in Dialoog is een online aanpak om groepen van 10 tot 10.000en over vraagstukken in dialoog te laten gaan, en voort te bouwen op elkaars meningen. Online, met privacy en meedoen op je eigen moment, vanuit je eigen, natuurlijke werkomgeving. Dit werkt hoge participatie in de hand, hoge kwaliteit van inbreng, een groot effect op het kunnen leren van elkaar en beter beslissen.
Van waarde‑ambassadeurs naar TOPZ
Al vóór TOPZ werkte Aveleijn vanuit waarden en kwaliteit, met veel openheid richting cliënten, verwanten en medewerkers. Op zo’n 80 locaties en met circa 30 managers zijn waarde‑ambassadeurs actief die bijvoorbeeld werken aan “een betekenisvolle dag” voor cliënten.[[4]](#fn4)
Uit die beweging groeide de wens om professionele zeggenschap verder te ontwikkelen. Twee bevlogen begeleiders maakten zeggenschap tot hoofdonderwerp, vroegen Alice als leidinggevende erbij en legden zo bewust de link met bestuur en beleid. Daarmee kwam zeggenschap dichter bij de raad van bestuur te liggen, met twee duidelijke lagen: professionals en managers in het primaire proces, én de RvB die expliciet aangehaakt is.
Dicht bij de praktijk, laagdrempelig luisteren
“Je kan heel veel praten over zeggenschap, maar het is nu belangrijker om juist naar de collega’s te luisteren,” zegt Alice. In een organisatie met ruim 2200 medewerkers vraagt dat tijd en aandacht, maar alleen dan voelen professionals dat ze invloed hebben op hun vak.
Het TOPZ‑team – een mix van professionals, Alice en een manager vanuit de staf – wil zo min mogelijk in systemen en structuren duiken. Ze zijn zichtbaar op de werkvloer, denken mee als collega, halen vragen en signalen op en verwijzen door als dat nodig is. Knelpunten die groter zijn of vaak terugkomen, bespreken ze in het maandelijkse TOPZ‑overleg en spelen ze door naar de raad van bestuur of andere sleutelfiguren in de organisatie.
Ontdekken, vergelijken, verbeteren
In deze eerste fase draait het om ontdekken: zoveel mogelijk informatie ophalen en leren hoe andere organisaties professionele zeggenschap vormgeven. Aveleijn kijkt daarbij bewust buiten de eigen muren, bijvoorbeeld naar andere zorginstellingen en het landelijke netwerk rondom zeggenschap. Door slimme ideeën van anderen over te nemen, wil TOPZ eigen werkwijzen verbeteren en versnellen.
Het jaarplan van TOPZ verbindt gedrag, kwaliteit, leiderschap en de stem van de cliënt met elkaar. Interne audits zijn aangepast: naast de bekende kwaliteitsvragen kijken auditoren nu ook expliciet naar professionele zeggenschap en hoe medewerkers ervaren dat zij mee kunnen praten. Waar in besturingsfilosofie of beleidsdocumenten nog weinig over zeggenschap staat, komt TOPZ in actie en maakt dat bespreekbaar.
Dialoog in plaats van alleen raden
De les die Alice anderen zou meegeven: “grote stappen, snel thuis” werkt niet altijd; zeggenschap moet bij ons gevoeld worden in kleine, herkenbare successen zoals ervaren dat je perspectief er toe doet.
Daarom kiest TOPZ nu voor dialoog als vertrekpunt. Ze organiseren laagdrempelige sessies, bijvoorbeeld met werkvormen als deep democracy, waarin begeleiders en leidinggevenden samen onderzoeken wat er speelt in hun werk. Medewerkers moeten zich vooral professional voelen: belangrijk genoeg om mee te denken over hun vak, hun cliënten en de toekomst van de organisatie. Dialoog als werkvorm brengt wel diverse eisen met zich mee om te zorgen dat deelnemers goed en open leren van elkaars andere perspectieven en ervaringen.
Wat het oplevert – en waar het schuurt
Medewerkers moeten leren dat ze een “vak ”hebben. Medewerkers voelen zich sterk betrokken bij hun locatie en wat daar speelt, maar minder snel bij de organisatie, mede door de fragmentatie over veel locaties. Dat is nog wel een uitdaging: hoe krijg je medewerkers betrokken bij de organisatie zelf? We hebben ieders ervaring en denkkracht hard nodig immers. TOPZ ziet dat professionals zich sneller uitspreken als het om hun eigen cliënten gaat; over bredere organisatiethema’s is die drempel hoger, terwijl juist onderwerpen als een toekomstbestendige arbeidsmarkt daar thuishoren. Het team bouwt daarom stap voor stap aan alertheid in de hele organisatie: waar raakt een vraag de inhoud van het vak en hoe zorg je dat ieders stem wordt gehoord?
Wat anderen hiervan kunnen leren
Voor organisaties die met professionele zeggenschap aan de slag willen, laat Aveleijn zien dat het voor hun organisatie werkt om voort te bouwen op bestaande waarden en kleine successen. Begin in het primaire proces, maak leidinggevenden bondgenoot, en zorg dat er een herkenbaar team is dat zichtbaar luistert en signalen doorzet naar bestuur en staf. Combineer dat met een jaarplan, aangepaste audits en dialoogvormen waardoor medewerkers ervaren: hier mag ik me uitspreken, en er wordt iets gedaan met wat ik inbreng.
Uiteindelijk is dat waar Alice en het TOPZ‑team het voor doen: als professionals voelen dat ze een stem hebben en dat die stem ertoe doet, groeit zowel hun vakmanschap als de kwaliteit van zorg voor cliënten.
1. https://www.aveleijn.nl/nieuws/topz-team-ontwikkeling-professioneel-zeggenschap-is-van-start
4. https://nl.linkedin.com/company/aveleijn
6. https://www.vitaedes.nl/dialoog-als-vertrekpunt-voor-goede-zorg/
7. https://www.zorgindialoog.nl
8. https://www.aveleijn.nl/nieuws/p7
9. https://nl.linkedin.com/posts/aveleijn_𝗧𝗽𝗭-𝗶𝗻-𝗯𝗲𝘄𝗲𝗴𝗶𝗻𝗴-topz-is-activity-7391857131567689728-7NIv
